اسم الحىّ را مربى « 1 » عالم ملكوت ، [ كه عالم ارواح و عقول و نفوس و مفارقه است يافته‌اند ] و اسم القدير را عالم مثال ، و اسم المريد را مربّى عالم ملك شناخته‌اند . دوره عالم جبروت را دوره عظمى گفته‌اند ، و دوره عالم ملكوت را دوره كبرى ، و دوره عالم مثال را دوره وسطى ، و دوره عالم ملك را دوره صغرى ، و آنچه اين لا شىء در تعيين مدّت دورات اربعه از خرمن اهل تحقيق به خوشه چينى استراق نموده به اجمال مرقوم مىسازد . بدانكه ظرف ظهور تجلّى ذاتى حقّ - سبحانه و تعالى - وقت مطلق است و آن عبارت است از معقوليّت امتداد و ديموميّت وجود مطلق كه سرمد « 2 » نام آن امتداد است ، [ « 3 » از حيث تماميّت امتداد ] و « 4 » دهر نام آن به اعتبارى و اين امتداد را حصص مقدّره هست هر يك به نسبتى ، چنانچه بعضى از آن در قرآن و اخبار وارد است كه چون نسبت به الوهيّت تقدير كنند يك روز پنجاه هزار سال عالم « 5 » ملكى است كه تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ « 6 » و اگر نسبت به ربوبيّت تقدير كنند « 7 » [ روزى هزار سال است كه إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ « 8 » و اگر نظر به عالم ملك تقدير كنند ] روزى يك دوره فلك الافلاك كه بيست و چهار ساعت باشد بر اين قياس ، ايّام بعضى از موجودات مثل عالم طبيعى و بروج و غيرها ، در فتوحات مكيّه مذكور است . سرّ سوّم آنكه ايام ربوبيّت هزار سال است شايد كه اين باشد كه هزار سال نقطه‌اى كه محلّ پرتو نور نفس كلّى است تبدّل به نقطه‌اى ديگر مىيابد و تا هزار سال قبول آن نور مىكند و تا بر كمال خود استيفاء مىنمايد و باز نقطه ديگر بر جاى آن مىآيد و روز ربوبيّت در ادوار مثالى « 9 » معتبر است و بس . « 10 » و در ملكوتى و جبروتى روز

--> ( 1 ) - ر ض : عبارت داخل [ ] را فاقد است . ( 2 ) - د : سرمد است . ( 3 ) - ر ض : عبارت داخل [ ] را فاقد است . ( 4 ) - د : آن را ندارد . ( 5 ) - د : عالم را ندارد . ( 6 ) - المعارج / 4 . ( 7 ) - د : عبارت را [ ] ندارد . ( 8 ) - حج / 47 . ( 9 ) - د : مثال . ( 10 ) - د : پس دور .